1. Chất

- Khái niệm: Chất dùng để chỉ những thuộc tính cơ bản vốn có của sự vật hiện tượng, tiêu biểu cho sự vật hiện tượng đó, phân biệt nó với các sự vật hiện tượng khác

- Chú ý:

+ Mỗi sự vật hiện tượng đều có nhiều thuộc tính nhưng chỉ có thuộc tính cơ bản mới quy định bản chất của sự vật hiện tượng.

+ Việc phân biệt giữa thuộc tính cơ bản và không cơ bản chỉ mang tính tương đối.

+ Phải phân biệt được chất thông thường với chất theo nghĩa triết học.

2. Lượng

- Khái niệm: dùng để chỉ những thuộc tính cơ bản vốn có của sự vật hiện tượng, biểu thị trình độ phát triển (cao - thấp) quy mô (lớn – nhỏ) tốc độ vận động (nhanh – chậm) số lượng (ít - nhiều)… của sự vật hiện tượng.

- Chú ý: sự phân biệt giữa chất và lượng chỉ mang tính chất tương đối.

Ví dụ: Số lượng học sinh có học lực Khá của lớp 10A12 nói lên chất lượng học tập của lớp đồng thời nói lên số lượng học sinh có học lực khá của lớp.

3. Quan hệ giữa sự biến đổi về lượng và sự biến đổi về chất

a. Sự biến đổi về lượng dẫn đến sự biến đổi về chất

- Ví dụ 1: Trong điều kiện bình thường nước ở trạng thái lỏng, nếu tăng nhiệt độ lên 1000C chuyển sang thể hơi và nếu còn 00C thì chuyển sang thể rắn

- Ví dụ 2: Một học sinh lớp 10 sau 9 tháng học lên lớp 11 (tích lũy về lượng: kiến thức, cân nặng, tuổi, cao…)

- Độ: là giới hạn mà sự biến đổi về lượng chưa làm sự biến đổi về chất của sự vật hiện tượng.

Ví dụ: ranh giới tồn tại của nước ở lỏng là:

00C < H2O (250C) < 1000C

Chú ý: phân biệt được độ thông thường với độ theo nghĩa triết học.

- Nút: là điểm giới hạn mà tại đó sự biến đổi về lượng làm thay đổi về chất cuả sự vật hiện tượng.

Ví dụ: 00C > H2O (250C) > 1000C

- Cách thức biến đổi của lượng.

+ Lượng biến đổi trước và biến đổi dần dần.

+ Sự biến đổi về chất bắt đầu từ lượng.

b. Chất mới ra đời lại bao hàm một lượng mới tương ứng

Ví dụ: Một học sinh sau 9 tháng học lên lớp 11 chất mới là: một lượng kiến thức mới, thời gian học, chiều cao, cân nặng, tính cách…

- Cách thức biến đổi của chất

+ Chất biến đổi sau, nhanh

+ Chất mới ra đời lại hình thành một lượng mới phù hợp với nó.

* Bài học

- Trong học tập và rèn luyện phải kiên trì, nhẫn lại, không coi thường việc nhỏ.

- Tránh nóng vội, đốt cháy giai đoạn, hoạt động nửa vời.